INFORMATICS

Artykuł: Zmiany w programie Płatnik po wdrożeniu metryki 334 (październik/listopad 2026) – problemy i ścieżki naprawy

W dniu 30 października 2026 r. ZUS wdrożył nową metrykę 334 dla programu Płatnik w wersji 10.02.002. Metryka jest pobierana automatycznie przy aktualizacji komponentów i danych płatnika. Wprowadza m.in. nowe mechanizmy bezpieczeństwa (klucz szyfrowania sekretów + klucz odzyskiwania dostępu administratora) oraz wymaga konwersji bazy danych.

Od 2 listopada 2026 r. ZUS oficjalnie zaleca ręczne pobranie pliku aktualizującego (metryka 334), gdy automatyczna aktualizacja się zawiesza lub trwa zbyt długo.

Najczęstsze problemy po aktualizacji

• Program nie pobiera automatycznie metryki / aktualizacja się zawiesza lub kończy błędem.
• Komunikat: „Baza danych z którą chcesz nawiązać połączenie wymaga konwersji…” lub „Wersja bazy danych jest niezgodna z aktualną wersją programu”.
• Brak możliwości zalogowania jako Administrator (odrzucane dotychczasowe hasło).
• Kreator klucza szyfrowania sekretów pojawia się przy pierwszym uruchomieniu po aktualizacji.
• Na stacjach roboczych (szczególnie w domenie AD) program nie widzi klucza / certyfikatu „Płatnik Machine Secret”.
• Błędy połączenia z bazą MS SQL, problemy z archiwum, blokady bazy, komunikaty o nierozpoznanej wersji bazy.
• Na komputerach z domeną – użytkownicy nie mają dostępu do klucza prywatnego certyfikatu.

Ścieżka postępowania – jeden komputer stacjonarny (baza lokalna – Access lub lokalny SQL Express)

1. Wykonaj pełną kopię zapasową bazy (najważniejszy krok!).
2. Zamknij program Płatnik.
3. Uruchom Płatnika jako Administrator Windows (prawy przycisk → Uruchom jako administrator).
4. Zaloguj się kontem Administratora Płatnika.
5. Jeśli program proponuje automatyczną aktualizację – możesz kliknąć „Nie” i zrobić aktualizację ręczną (zalecane przy problemach):
   • Pobierz plik „Plik aktualizujący słowniki i komponenty… v.334 (zip)” ze strony ZUS (Pobierz program Płatnik).
   • Rozpakuj.
   • W Płatniku: Administracja → Aktualizuj komponenty programu – z dysku… → wskaż plik metryka_X.xml.
6. Po aktualizacji program uruchomi Kreator klucza szyfrowania sekretów – przejdź go i wygeneruj klucz.
7. Następnie wygeneruj klucz odzyskiwania dostępu administratora (zapisz go bezpiecznie!).
8. Gdy pojawi się komunikat o konieczności konwersji bazy:
   • Kliknij „Dalej”.
   • Program wykona kopię zapasową i konwersję struktury.
   • Na koniec kliknij „Połącz” – baza zostanie ustawiona jako aktywna.
9. Jeśli komunikat o niezgodnej wersji bazy pojawia się przy logowaniu zwykłego użytkownika – zaloguj się jako Administrator i wykonaj konwersję.
10. Po zakończeniu zrestartuj program i komputer.

W razie problemów z aktualizacją metryki ZUS zaleca uruchomienie pliku P2StartFix2.exe (dostępny na stronie pobierania Płatnika).

Ścieżka postępowania – serwer z Active Directory + baza MS SQL (praca wielostanowiskowa)

To najbardziej problematyczny scenariusz. Klucz szyfrowania jest powiązany z certyfikatem maszyny („Płatnik Machine Secret”) i uprawnieniami użytkowników Windows.

Przygotowanie:

• Pełna kopia bazy MS SQL (najlepiej pełny backup + kopia plików).
• Wszyscy użytkownicy muszą zamknąć Płatnika (konwersja wymaga wyłącznego dostępu).
• Pracuj na koncie z uprawnieniami administratora domeny + Administratora Płatnika.

Kroki:

1. Na serwerze (lub stacji, z której zarządzasz bazą) uruchom Płatnika jako Administrator i wykonaj aktualizację do metryki 334 (najlepiej ręcznie z pliku, jak powyżej).
2. Zaloguj się jako Administrator Płatnika i wykonaj konwersję bazy SQL.
3. Przejdź Kreator klucza szyfrowania sekretów i wygeneruj klucz + klucz odzyskiwania.
4. Na każdej stacji roboczej:
   • Uruchom Płatnika jako Administrator domenowy.
   • Podłącz się do skonwertowanej bazy SQL.
   • Jeśli program prosi o klucz – wskaż istniejący lub wygeneruj nowy (w zależności od sytuacji).
5. Kluczowy krok uprawnień (najczęstsza przyczyna problemów w AD):
   • Na każdej stacji roboczej uruchom jako Administrator: certlm.msc (Certyfikaty – komputer lokalny).
   • Przejdź do: Osobisty → Certyfikaty.
   • Znajdź certyfikat „Płatnik Machine Secret”.
   • Prawy przycisk → Wszystkie zadania → Zarządzaj kluczami prywatnymi.
   • Dodaj użytkowników domenowych (lub grupę), którzy mają korzystać z Płatnika, z uprawnieniami Odczyt (i ewentualnie Modyfikacja).
   • Alternatywnie niektórzy tworzą lokalną grupę, dodają do niej użytkowników domenowych i nadają uprawnienia tej grupie zarówno w certyfikacie, jak i w ustawieniach klucza w Płatniku.
6. Po nadaniu uprawnień zrestartuj stację i uruchom Płatnika na koncie zwykłego użytkownika.
7. Jeśli na stacji nie widać certyfikatu – upewnij się, że uruchamiasz certlm.msc z uprawnieniami administratora i że klucz został wcześniej wygenerowany na tej maszynie lub poprawnie zsynchronizowany.

Dodatkowe uwagi dla środowiska SQL + AD:

• Konwersję wykonuje wyłącznie Administrator Płatnika.
• Po konwersji na jednej stacji pozostałe stacje muszą „zobaczyć” nową strukturę bazy.
• Problemy z archiwum SQL często wymagają ponownego wskazania / utworzenia bazy archiwum.
• W razie totalnej blokady – niektórzy administratorzy najpierw testują na kopii bazy (nieprodukcyjnej), a dopiero potem podmieniają produkcyjną.

Gdzie szukać oficjalnych plików i instrukcji

• Strona pobierania Płatnika na zus.pl
• Dokument PDF: „Zmiany w programie Płatnik wprowadzane metryką 334”
• Instrukcja konwersji bazy danych (link w komunikacie ZUS z 30.10.2026)
• Plik naprawczy P2StartFix2.exe

Podsumowanie
Najważniejsze: kopia bazy przed wszystkim, logowanie jako Administrator Płatnika, konwersja bazy i poprawne uprawnienia do certyfikatu „Płatnik Machine Secret” na stacjach w domenie. W środowisku jednokomputerowym proces jest relatywnie prosty. W AD + SQL wymaga więcej pracy administracyjnej, szczególnie przy uprawnieniach do kluczy prywatnych.

W razie dalszych problemów warto sprawdzać aktualne komunikaty techniczne na stronie ZUS – metryki i poprawki pojawiają się regularnie.